صادق هدایت از نگاه سید محمد علی جمال زاده

سید محمد علی جمال زاده در سال 1319 کتابی انتشار داد به نام دارالمجانین. یکی از قهرمانان این کتاب دیوانه ای است به نام هدایتعلی خان که در

دارالمجانین اسمش را (( مسیو ))گذاشته بودند.انتشار این کتاب 4-5 سال پس از تکثیر بوف کور در تهران ایجاد بحث و جنجال بسیاری کرد. وبا نقل

قسمتهایی از کتاب بوف کور آشکار بود که جمال زاده می خواسته در سلامت عقل و نبوغ هدایت از خود تردید نشان دهد.شاید جمال زاده اولین کسی بود

که آشکارا نویسنده ی نابغه ی بوف کور را در اجتماع مفلوک آن روز ایران دیوانه و اهل تبمارستان نامید و موجب شد از آن بهره برداری های درست و نادرست

بسیار شود ازجمله ابوالقاسم پرتو اعظم در جزوه ی قاطی پاطی نوشت:

((... راوی چنین روایت کردکه مردی (یکی بود یکی نبود)نام (دارالمجانین) ساخت و در آن دیوانه ای به نام هدایتعلی خان انداخت.))

و جلال آل احمد نوشت :

((...بوف کور برای خیلی ها تنفر آور است و برای یک نفر جنون آمیز به نظر رسیده است که برداشته نویسنده ی آن را در دارالمجانین خود به زنجیر کشیده

است ))

در مورد واکنش صادق هدایت نسبت به این کتاب نقل قول هایی شده است . اما مجتی مینوی که در آن زمان از نزدیکان هدایت بود تاثیر این نوشته را بر

هدایت چنین بیان کرد:

((...صادق هدایت پس از خواندن کتاب دارالمجانین گفت : جمال زاده به هیچ وجه نتوانسته افکار یک دیوانه را مجسم کند و قصه ی ضعیفی است و هنری در

آن به کار نرفته است.فقط خواسته که مرا در دارالمجانین بگرداند.))

از مجتبی مینوی نقل شده که جمال زاده پس از دسته گلی که آب داد نامه ای معضرت خوا هانه بر ای هدایت نوشت.یعنی پیش خودش فکر کرده بود ممکن

است به هدایت بر خورده باشد و خواسته بود از سوء تفاهمی که پیش آمده جلو گیری کند.

اما جمال زاده سالها پس از مرگ هدایت در نامه ای برای محمود کتیرایی چنین نوشت :

((...آنچه من در کتاب (دارالمجانین ) آورده ام به قصد معرفی این جوان بسیار باهوش وبا ذوق و با آدمیت و با فهم بود ))

جمال زاده در جایی دیگر از این نامه متذکر می شود :((... از عجایب آنکه در صفحه ی 281 صحبت از خود کشی هدایت داشته ام در صور تی که هدایت

سالها پس از چاپ آن کتاب خود کشی کرد.))

جمال زاده می گوید : شاید اگر هدایت در این سالهای آخر با بعضی افراد معاشرت نداشت خود کشی نمی کرد .شاید